| Szukaj |
Zagrożenie!

Witaj! Nasza strona stosuje pliki cookies w celu świadczenia usług. Jeśli akceptujesz ciasteczka i nie chcesz, aby informacja pojawiała się ponownie kliknij zgadzam się.

Lato 2018 roku najcieplejszym w dziejach pomiarów temperatury w Warszawie

Analiza porównawcza warszawskich sezonów letnich 1811 (dotychczas najcieplejszego w znanej historii pomiarów temperatury od 1779 roku) oraz tegorocznego, kandydującego do miana nowego mistrza w tej dziedzinie, nie jest łatwa, gdyż parametry ciepłoty obu rywali są nader zbliżone. Dopiero staranna analiza tak temperatur maksymalnych, jak i minimalnych dobowych umożliwiła wskazanie zwycięzcy.

Gorące lato Warszawa

O lecie tegorocznym dysponujemy precyzyjnymi informacjami, zapewnianymi przez pracę nowoczesnego sprzętu na stacji obserwacyjnej, oraz zespołu profesjonalnych synoptyków. Rzecz jasna, w roku 1811 było inaczej; warszawski obserwator pogody był jeden, działał samotnie i dysponował urządzeniami z epoki, często własnej konstrukcji. Był nim Antoni Magier (1762-1837, jeden z pionierów nowoczesnej polskiej meteorologii; człowiek wielu zainteresowań, był też pisarzem, pamiętnikarzem, fizykiem). Magier prowadził swoje obserwacje meteorologiczne na Starym Mieście w Warszawie, w 3 terminach dobowych: porannym, popołudniowym i wieczornym; temperaturę odczytywał z termometru ulokowanego za oknem swojego mieszkania. Notował też inne parametry meteorologiczne.

Jego zapiski są podstawowym źródłem informacji o warszawskiej pogodzie pierwszej połowy XIX wieku. Jednak gdy się podejmuje porównania jego danych z tymi z XXI wieku, notowanych na lotnisku poza centrum miasta, to trzeba mieć na uwadze, że użycie danych Magiera o temperaturze w formie „surowej”, pierwotnej, będzie prowadzić do mylnych wniosków, z następujących podstawowych przyczyn:

- braku zapisu ciągłego temperatur, obserwacje tylko z 3 terminów dobowych, brak więc wartości skrajnych (Tmax, Tmin)

- miejsca pomiarów (Stare Miasto, czyli śródmieście)

- zastosowanego termometru (np. brak osłony radiacyjnej)

Powyższe czynniki powodują nie naturalne zawyżenie temperatur Magiera w stosunku do współczesnej stacji Okęcie, na którą te źródła „docieplania” nie mają wpływu.

Dane z 1811 roku wymagają więc odpowiednich dostosowań (poprawek), aby można je było porównać ze współczesnymi danymi Okęcia. Analiza wskazuje, że w zakresie dobowych temperatur maksymalnych takie poprawki nie są konieczne. Nie ma powodu zakładać że temperatury dobowe maksymalne z roku 1811 są istotnie zawyżone, skoro Magier notował je przy nagrzanej ścianie budynku, co prawda w cieniu ale bez osłony radiacyjnej, a jako termin obserwacji stosował (całkiem prawidłowo) godziny 2-3 po południu. Pozostawiono więc bez zmian dane o Tmax notowane przez Magiera. Inaczej jest z dobowymi temperaturami minimalnymi, które są wyraźnie zawyżone w stosunku do rzeczywistych wartości dobowych. Podczas gorącego, pogodnego lata, minimalne temperatury dobowe występują w większości przypadków między godzinami 4 a 6-tą nad ranem. Tymczasem z informacji Magiera wynika, że rano notował on temperatury między godzinami 6-7. Co oznacza, że często musiały one być silnie zawyżone w stosunku do minimów rzeczywistych; w przypadkach skrajnych może nawet o 7-8 stopni.

Dane o Tmindla celu niniejszego artykułu zostały więc poprawione (czyli: obniżone) o średnie wartości odchyleń Tmin dobowych zanotowanych pod koniec XIX wieku na stacji Obserwatorium Astronomiczne (OA, z zapisu ciągłego) od najniższychtemperatur z tzw. stacji Muzeum (wybranych spośród 3 terminów dobowych, stacja była położona w sąsiedztwie Starego Miasta). Stację Muzeum użyto dla ustalenia tych odchyleń, ponieważ znajdowała się w sąsiedztwie Starego Miasta, a jej terminy obserwacji były zbliżone do magierowskich. Stację OA w jej warunkach XIX-wiecznych potraktowano jako odpowiednik dzisiejszego Okęcia, gdyż jest wysoce prawdopodobnym, że w tamtej epoce różnice temperatur obu ich rejonów były nieistotne (warszawska tzw. miejska wyspa ciepła miała znacznie mniejszy zasięg obszarowy, niż obecnie).

Mówiąc dobitnie: w tych zabiegach chodziło o dostosowanie wartości temperatur Magiera w ten sposób, jakby w 1811 roku notował on temperaturę właśnie na Okęciu, stosując sprzęt z XXI wieku. To oczywiste, że z wielu powodów takie ujednolicenie warunków obserwacji nie może dać wyników „idealnych”, bezdyskusyjnie precyzyjnych. Zawsze będą one miały charakter przybliżony, orientacyjny, niezależnie od stosowanej metody dostosowania.

A oto dokładniejsza analiza wyników właśnie zakończonej bitwy o dominację między tymi dwoma sezonami-czempionami letnimi. Wyniki są następujące.

Gorące lato Warszawa dane klimatyczne

Jak widać, dostosowanie wyników obserwacji Magiera do warunków terenu Okęcia z roku 1811 – na tyle, na ile dla celów niniejszego artykułu było to możliwe – wskazuje, że to jednak lato 2018 roku jest zwycięzcą. Co prawda, średnie Tmax u Magiera są nieco wyższe niż w roku 2018 (o 0,70°C), jednak nocneTmin były (w uśrednieniu, po homogenizacji) wyraźnie chłodniejsze.

Najwyższa Tmax lata 1811 roku odnotowana przez A. Magiera to 35,0°C (19/07); natomiast ten sam parametr dla lata tegorocznego jest niższy, bo wynosi 32,4°C (09-10/08). Odpowiednio najniższe Tmax to 15,0°C (15/08) i 14,8°C (26/08). Jak widać, dla uzyskania wysokiej wartości temperatury całego sezonu letniego, kiedyś konieczne były fale potężnych upałów, których latem 2018 roku właściwie nie było w Warszawie. W tym roku takie upały nie były niezbędne do uzyskania wysokich średnich wartości temperatur całodobowych, skoro dobowe temperatury minimalne były w ogólności bardzo wysokie, i to one przesądziły o triumfie cieplnym tegoż sezonu (chodzi o Tmin lipca, a zwłaszcza sierpnia).Gorące lato Warszawa dane klimatyczne tabela 2

Gorące lato Warszawa dane klimatyczne pogoda

Lato 1811 to okres dotkliwej posuchy, suma opadu była zdecydowanie niższa niż latem 2018; jednak to ostatnie też było posuszne w regionie warszawskim, choć niedostatek opadu był zapewne mniej widoczny. A to za sprawą kilkudniowych opadów w lipcu i dwóch dni ulewnego deszczu w sierpniu, które „uratowały” zieleń o płytkich korzeniach, czyli trawniki, łąki itp. (na koniec sezonu nie były one mocno wysuszone). Z pewnością nie tak, jak 207 lat wcześniej.

Gorące lato Warszawa opady dane klimatyczne

Latem 1811 roku średnia wysokość opadu wodnego (dla dni, w których wystąpił) wyniosła 4,1 mm; podczas gdy w 2018 wyraźnie więcej, bo 5,9 mm. Różnica sumy opadowej wyniosła aż 70 mm na korzyść lata 2018, jednak ten ostatni miał tylko 4 dni opadowe więcej. Co jest zgodne z obecną ewolucją klimatu warszawskiego, w trakcie której sumy opadowe w dłuższych okresach są z grubsza stabilne lub nawet rosną, lecz przy niemal niezmienionych, a nawet spadających liczbach dni z opadem. Okresy posuszne w półroczu ciepłym bywają u nas coraz dłuższe i dotkliwsze, a opady koncentrują się w mniejszej liczbie dni. Warto zauważyć, że aż 70% całej sumy sierpniowego opadu w roku 2018 w stolicy przypada na dwa tylko dni (10-11/08). Można powiedzieć więcej: są podstawy do przypuszczeń, że liczba dni opadowych w 1811 była zaniżona, nie jest więc wykluczone, że ich liczba latem 1811 roku była nawet nieco większa, niż w 2018. Mimo znacznie niższej sumy opadu atmosferycznego (deszczu).

Interesujące byłoby też porównanie liczbowych sum usłonecznienia obu sezonów. Nie jest to jednak możliwe w parametrze godzin i minut, gdyż w roku 1811 takich pomiarów jeszcze w Warszawie nie prowadzono. Jednak analizując opisy pogody, możemy stwierdzić, że latem 1811 roku czerwiec, a osobliwie lipiec były bardziej słoneczne, niż ich odpowiedniki tegoroczne; natomiast usłonecznienia obu sierpni było do siebie zbliżone.

Autor: Ben Wwa

****

(Obliczenia i przetworzenia parametrów meteorologicznych dokonane przez Autora i na jego odpowiedzialność na podstawie danych obserwacyjnych IMiGW-PiB ze stacji meteorologicznej na lotnisku międzynarodowym Okęcie, oraz innych danych.Treści zawarte w artykule mogą zawierać prywatne, niezależne opinie Autora, które nie prezentują oficjalnego stanowiska Redakcji portalu DobraPogoda24.pl Wszelkie prawa zastrzeżone).

Komentarze
Brak komentarzy... bądź pierwszy!
Wyślij komentarz